Qida təhlükəsizliyi: Marketlərdə səhlənkarlıq, saxta içkilər və istehlakçının hüquqları
Azərbaycanda qida təhlükəsizliyi məsələsi təkcə məhsulun keyfiyyəti ilə məhdudlaşmır. Bu, həm də onun düzgün saxlanması, təqdimatı, istehlakçıya hörmətlə yanaşılması və qanunlara uyğun şəkildə satışa çıxarılması deməkdir. Təəssüf ki,rayonumuzda da bir çox yerli marketlərdə bu sahədə ciddi səhlənkarlıq müşahidə olunur.
Səhlənkar yerləşdirmə: məhsulun taleyi rəfdə başlayır
Marketlərdə məhsulların necə gəldi düzülməsi, yerə qoyulması, toz basmış şəkildə təqdim edilməsi istehlakçıya qarşı açıq hörmətsizlikdir. Soyuducuda saxlanmalı olan məhsullar otaq temperaturunda, son istifadə tarixi keçmiş mallar isə yenilərlə yanaşı satılır. Bu, həm sağlamlıq üçün risk yaradır, həm də qanun pozuntusudur.
Biliksizlik: market sahibləri və personalın məsuliyyəti
Böyük marketlərdə – məsələn, “Bazarstore” kimi – marketinq və satış biliklərinə sahib personalın olması bu problemləri azaldır. Lakin əksər kiçik və orta marketlərdə bu sahədə ciddi boşluqlar var. Satıcılar yalnız “mal ver, pul al” prinsipi ilə işləyir, məhsulun necə təqdim olunmalı olduğunu, hansı məhsulların yanaşı qoyulmamalı olduğunu bilmirlər. Bu isə qida təhlükəsizliyini birbaşa təhdid edir.
Saxta spirtli içkilər: xəstəxanaya və ya həbsxanaya aparan yol
Bazarlarda və bəzi marketlərdə satılan spirtli içkilərin böyük hissəsi sintetik spirtdən hazırlanır. Bu cür içkilər insan sağlamlığı üçün son dərəcə təhlükəlidir. Onların üzərində “son istifadə tarixi”nin yazılması isə istehlakçını çaşdırmaqdan başqa bir şey deyil. Təbii spirt illərlə saxlanıla bilər və zamanla daha da saflaşır. Saxta içkilər isə qısa müddətdə zərərli təsir göstərir və nəticədə insan ya xəstəxanaya düşür, ya da hüquqi məsuliyyətə cəlb olunur.
İstehlakçının hüquqları və dövlətin rolu
Bu halların mövcudluğu həm maddi, həm də mənəvi zərər deməkdir. İstehlakçının hüquqları pozulur, sağlamlığı risk altına düşür. Ticarət qanunlarla tənzimlənməlidir və bu sahəyə nəzarət edən dövlət qurumları – xüsusilə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) – daha aktiv olmalıdır.
AQTA yalnız yoxlamalarla kifayətlənməməli, həm də maarifləndirmə işləri aparmalıdır. Market sahibləri və personal üçün seminarlar təşkil edilməli, media vasitəsilə istehlakçılar mütəmadi məlumatlandırılmalıdır. Bu, problemin kökündən həllinə doğru atılmış real addım ola bilər.
Nəticə: təhlükəsizlik hər kəsin məsuliyyətidir
Qida təhlükəsizliyi cəmiyyətin sağlamlığı və rifahı üçün vacibdir. Hər bir vətəndaş, satıcı və dövlət qurumu bu sahədə məsuliyyət daşıyır. Maariflənmə, nəzarət və ictimai iştirak bu problemin həllində əsas rol oynayır. İstehlakçılar da daha diqqətli olmalı, hüquqlarını bilməli və pozuntulara qarşı səsini ucaltmalıdır.
Ramazan Abal
