Category: Xəbərlər

3

“İcra hakimiyyətləri ləğv ediləcəyi halda, bələdiyyələrin səlahiyyətləri artırılmalıdır”.

Bu fikirləri icra hakimiyyətlərinin ləğvi və səlahiyyətlərin Prezidentin bölgə nümayəndəliklərinə veriləcəyi yönündə yayılmış xəbərlərə münasibət bildirən politoloq Zeynal Əmrəliyev KİV-ə açıqlamasında bildirib.

Analitik Azərbaycanın mövcud regional idarəetmə sisteminin müasir dövrün tələblərinə cavab vermədiyini vurğulayıb: “Azərbaycanın mövcud idarəetmə sistemində dəyişikliyə gedilməsi labüddür. Buna mərkəzi icra hakimiyyəti də daxildir. Yerli icra hakimiyyəti də bu məsələlərdə nəzərə alınmalıdır. Yerli icra hakimiyyətində dəyişikliklər həyata keçirilməlidir. Bu bütün cəmiyyətin yekdil fikridir deyə düşünürəm. Çünki ən yüksək səviyyədə yerli idarəetmədə dəyişikliklərə gedilməsi ilə bağlı təkliflər səsləndirilir. Azərbaycanın mövcud regional idarəetməsi müasir dövrün tələblərinə cavab vermir. Buna görə də biz bunun ağrılarını regionlardakı sosial-iqtisadi vəziyyətlərdə müşahidə edirik. Bu işi həyata keçirəcək qurumlar var. Yeni çağırışlara uyğun olan qurumlar yaradılmalı olduğunu düşünürəm. Prezident nümayəndəliyi işğaldan azad olunan ərazilərdə sınaqdan keçirilir. Bu, ölkənin digər regionlarına da tətbiq edilə bilər. Ona görə ki bunun uğurlu olduğunun şahidi oluruq”.

Z. Əmrəliyev qeyd edib ki, icra strukturları ləğv ediləcəyi halda, bələdiyyələrin səlahiyyətləri artırılmalı, bu məsələdə Türkiyə nümunəsi həyata keçirilməlidir:

“Yalnız burada bir məsələ var. Prezident nümayəndəliyi heç bir halda indiki icra hakimiyyətlərini təkrarlamamalıdır. Yəni indiki icra hakimiyyətlərinin regionlarda səlahiyyətləri olduqca çoxdur. Faktiki olaraq bölgələrdə yerli özünüidarəetmə orqanlarının fəaliyyəti minimum səviyyədədir. Qısacası, bələdiyyələrin fəaliyyəti genişləndirilməlidir. Türkiyədəki bələdiyyə sistemi nümunəsini Azərbaycanda qura bilərik. Digər sahələrdə də artıq Türkiyə nümunələrinə keçməklə bağlı uğurlu işlər həyata keçirilir. Düşünürəm ki, regional idarəetmə siyasətində də bu nümunə həyata keçirilə bilər. Sosial-iqtisadi məsələlərin bələdiyyələrə verilməsi bələdiyyələrin birləşdirilməsi, kənd bələdiyyələrinin ləğv edilərək əvəzində şəhər və qəsəbə bələdiyyələrinin fəaliyyətinin daha da genişləndirilməsi və onlara sosial-iqtisadi məsələlərlə bağlı səlahiyyətlərin verilməsi, digər məsələlərlə bağlı səlahiyyətlərin isə prezident nümayəndəliklərinə verilməsi tamamilə məqsədəuyğundur”.

Sonda müsahibimiz təklif edib ki, indiki rayon və qəsəbələrin bələdiyyəsi müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərsin, nəzarət mexanizmini isə Prezident administrasiyasının regional bölməsi olan nümayəndəliyi həyata keçirsin: “Türkiyədə belədir. “Vali”, ”Kaymakamlıq” sistemi var, amma bələdiyyələr müstəqil şəkildə öz sosial-iqtisadi məqsədlərini həyata keçirirlər. Düşünürəm ki, bu nümunə Azərbaycanda da tətbiq olunsa, çox uğurlu olar. İcra hakimiyyətləri ləğv olunaraq əvəzində Prezident nümayəndəlikləri yaradılacaqsa, bələdiyyələrin səlahiyyətləri artırılmadan saxlanılacaqsa, bu dəyişikliyin effektiv olacağını düşünmürəm. Bu sadəcə ad dəyişmə olacaq. Bunun heç bir müsbət tərəfinin şahidi olmayacağıq”.

Yeni Balakən

0

Balakən rayonunda 18 avqust Sərhəd Qoşunlarının Yaranması Günü münasibətilə “Vətən sərhəddən başlayır” adlı tədbir keçirildi. Tədbir rayon ictimaiyyəti,şəhid ailələri,qazilər,1-ci Qarabağ müharibəsi veteranları, sərhədçilər, yerli idarə nümayəndələrinin və digər qonaqların iştirakı ilə baş tutdu.Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi və vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsinə bir dəqiqəlik sükutla başlayan
tədbirin əsas məqsədi gənc nəslə vətənpərvərlik ruhunun aşılanması, sərhədçilərin fədakar xidmətinin tanıdılması və Azərbaycanın təhlükəsizliyində onların rolunun vurğulanması idi.

Rayon Gənclər İdarəsinda,”Əsgər Ailəsi Cəmiyyəti”-nin Balakən rayon şöbəsindən Nəfisət Vahid və Balakən Gənclər Evinin təşkilatçılığı,Balakən RİH-in və digər QHT nümayəndələrinin iştirakı ilə təşkil olunan tədbirdə çıxış edən Balakən Rayon İcra Hakimiyyətindən Şamil Nuriyev, Sərhəd Qoşunlarından Musa Muradov, Dövlət Sərhəd Xidmətinin kiçik giziri şəhid Amin Novruzovun atası Tacəddin Novruzov,şəhid anası Gülşən Kərimova,Gənclər İdarəsindən Sərxan Hacıyev,ehtiyatda olan zabitlər Şaban Daşdəmirov,Cavanşir İsmayılov,Sərvan Şibliyev,Vaqif Hümbətov,Aybəniz müəllimə,politoloq və tarixçi Zeynal Əmrəliyev və digər çıxışçılar sərhədçilərin keçdiyi şərəfli yoldan, onların göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunələrindən danışdılar. Xüsusilə vurğulandı ki, Azərbaycanın müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında sərhədçilər ön cəbhədə dayanan əsgərlərdir.

Onların çıxışları “Vətən sərhəddən başlayır” ifadəsi tədbirinin ruhunu əks etdirərək, hər bir azərbaycanlının qəlbində sərhədçilərə olan hörmət və minnətdarlığı daha da gücləndirdi.Azərbaycan Dövət Sərhəd Xidmətini başda general-polkovnik Elçin Quliyev,DSX-nin döyüş hazırlığı üzrə müavini fəxrimiz,həmyerlimiz,Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı general-leytenant İlham Mehdiyev olmaqla bütün sərhədçiləri 18 Avqust Sərhəd Qoşunlarının Yaranması Günü münaibətilə təbrik edərək vətənin keşiyində hər daim ayıq-sayıq olmağı,Azərbaycan dövlətinə şərəflə xidmət etməyi arzu etdilər.

Bu tədbir bir daha göstərdi ki, sərhəd yalnız coğrafi xətt deyil – o, vətənin qürur nöqtəsidir. Və bu qüruru qoruyan hər bir sərhədçi xalqın qəhrəmanıdır.
Yeni Balakən

1

5 avqust 2025-ci il tarixdə Balakən rayon Mədəniyyət Mərkəzində gənclərin asudə vaxtının səmərəli təşkili və onların istedadlarının üzə çıxarılması məqsədilə “Gənclərin Ritmi” adlı əyləncəli konsert proqramı təşkil olundu.

Tədbirdə ümumrespublika bədii qiraət müsabiqəsinin qalibi, aparıcı və aktyor Əliağa Tapdıq və rejissor Emil Hacıyev, həmçinin ADA Universitetinin məzunu Cavidan Əliyeva iştirak etdilər.

Proqram çərçivəsində musiqi nömrələri, milli və müasir rəqslər, şeir kompozisiyaları, gənclərin ifasında mahnılar tamaşaçılara təqdim olundu. Səhnə çıxışları alqışlarla qarşılanıb, gənclərin yaradıcılıq bacarıqları böyük maraq doğurub.

Tədbirin ən maraqlı hissələrindən biri isə viktorina olub. Gənclər müxtəlif mövzularda suallara cavab verərək biliklərini sınadılar. Qaliblərə hədiyyələr təqdim olundu.

Belə tədbirlər gənclərin mədəni inkişafına, ünsiyyət bacarıqlarının formalaşmasına və asudə vaxtlarının səmərəli keçməsinə mühüm töhfə verir.
Zöhrə Bakeyeva

Bir dövlətin güclü olması qədər onun güclü qalması da vacibdir.Dünya arenasında güclü görünməsini xarici siyasəti müəyyən edirsə də,güclü qalmasını daxili siyasəti müəyyən edir.

Həqiqətən Azərbaycan dövlətinin,onun rəhbərinin apardığı xarici siyasət tərifə layiqdir.O zərgər dəqiqliyi ilə atılmış addımların bəhrəsini görürük,kim nə deyir desin..

Qalır daxili siyasət,o da xarici siyasətin yarısı qədər olsa,Azərbaycan nəinki Qafqazda elə avropa dövlətlərinin bir çoxundan daha güclü inkişafa malik olar.Bunun üçün ilk olaraq qanunların aliliyi hərkəscə birmənalı qəbul edilməli,pula satılmamalı,şah qanun deyil də qanun şah olmalıdır.Olirqarxiya nəzəratə alınmalı qanunlar vasitəsilə,5-ci kalonun isə tamamilə kökü qazınmalıdır ölkədən.Dövlətin sahibi xalq olmalı,dövlətin idarə edilməsini üstlənən hökümət isə xalqın təmsilçisi olan vətəndaşa xidmət etməli,dövlətçiliyə çalışmalıdır..

Xarici siyasətin memarı və icraçısı,Azərbaycan Respublikasının Prezidenti buna qadirdimi?-Əlbəttə qadirdir,həm də necə..

Xarici siyasətdə müxtəlif dövlət rəhbərləri,onların ideologiyaları,maraqları olur.Sən onlarla həmfikir,partnyor, tərəfdaş bəzən də qarşı tərəf olursan.Heç də həmişə onlara əmir,tapşırıq verə bilmirsən,səninlə eyni statusda olan insanlar,dövlət rəhbərləri olurlar.Amma daxili siyasəti icra edəcək olanların hamısı sənə tabedir,bu tabeçiliyin qaynağı xalqın sənə dövləti idarə etməkçün səsvermə yoluyla,seçimlə verdiyi səlahiyyət və yenə də səsvermə,referendum vasitəsilə qəbul edilmiş konstitusiyadır.Qalır sadəcə savadlı,vicdanlı,bacarıqlı,qabiliyyətli,məsuliyyətli,Azərbaycanı,Azərbaycanlını sevən,vətənə,millətə,dövlətə xidməti şərəf bilərək,sevərək çalışacaq, şərəfsizlik,haramçılıq,oğurluq etməyəcək insan kimi adamlardan ibarət məmur(xidmətçi) komandasını yaratmaq və onlarla işləmək.Görürsüz, xarici siyasətdə yanımızda Türkiyə,Pakistan və bəzi xalqımıza dost,qardaş dövlətlər olanda işlərin yarısı elə özü özlüyündən düzəlir.Daxili siyasətdə də dövlətin dörd təməlinin fəaliyyət alanında savadlı,işi bilən,halal insanlar vəzifə tutduqca bir çox məsələlər özü özlüyündən düzələcək.Bu gün vətəndaşın üzləşdiyi ən böyük problemlərdən biri,işi bilməyən,o işin əhli olmayan,savadsız məmur problemidir…

Həmfikir olduğum aşağıdakı paylaşımda daxili siyasətin bəzi istiqamətləri vurğulanıb amma bunlar təbii ki,azdı,kiçikdir.Daha böyük platforma hazırlanmalı,5 illik,10 illik yox,uzun müddət icra oluna biləcək yenilənmələrə açıq proqramlar yazılmalı,tədbiq olunmalıdır.

Son 200 ilin çarxını geriyə fırladan,Türk soyunun üzünü ağardan Azərbaycan xalqı,əsasən də Azərbaycan dövlətinin sahibi olan xalq, öz malı özünə pulla satılacaq qədər aciz(hərif),öz torpaqları ilə həmsərhəd olacaq qədər də zəif deyil.Xalqın gücünə inan,dastanlarındakı Fərhadlar,Koroğlular,Nəbilər,günümüzdəki Mübarizlər,Poladlar,Vahidlər elə bu xalqın övladlarıdır.Mənim xalqım kimsəni yarı yolda və zəfərsiz qoymaz,yetər ki,yolun haqq yolu olsun.

Ramazan Abal

0

1 avqust 2025-ci il tarixdə  Balakən rayon Mədəniyyət Mərkəzində Azərbaycan xalq nağılının sevilən obrazı olan “Cırtdan” əsasında səhnələşdirilimiş tamaşa təqdim olunub. Balacalar üçün nəzərdə tutulan bu tamaşa uşaqların milli mədəniyyətimizə,ədəbiyyatımıza marağını artırmaq, onlarda dostluq və cəsarət kimi dəyərləri aşılamaq məqsədi daşıyırdı.
Zal dolusu balacaların hər səhnəsinə təəssurat bildirdiyi,həvəslə izlədiyi tamaşada Baba rolunda Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Arzu Ocaxverdiyev, Div rolunda Mədəniyyət Mərkəzinin könüllüsü Yüzbaşıyev Zamin, Cırtdan rolunda Uşaq İncəsənət Festivalının qalibi Çiraqi Fatimə, Nənə rolunda Hənifə kənd Diyarşünaslıq Evinin metodisti Qafarova Kəmalə, Cırtdanın dostları rolunda Mamedov Murad, Hudulova Səbinə, Qazıyeva Nilay, Bayramova Şəhrizat çıxış ediblər.Tamaşadakı uğurlu çıxışlarına görə isə Mədəniyyət Mərkəzinin diplomları ilə təltif olundular.
Tamaşa uşaqların maarifləndirilməsi və milli nağıl irsinin təbliği baxımından böyük maraqla qarşılanıb.
                                                                             Yeni Balakən

1

Sovetlər dövründə yay fəslində Balakənin küçələri gündə ən azı 2-3 dəfə şəhər təsərrüfatına aid su maşınları ilə sulanır,yuyulurdu.Bu həm küçəliri təmiz saxlayır,həm də asfaltı aşırı isinməyə qoymur,sərinlik yaradırdı..

Sonra büyük eser ortadan kayboldu. Bir su makinem olup olmadığını, suyum olup olmadığını ve tüm bu concorde, güzellik ve kamu hizmetini sürdürmem için beni yönlendirecek bir liderim olup olmadığını merak ettim. . . .

Sonunda, bu sabah gördüğüme neredeyse inanamadım, fotoğrafladım. . . . Balak sokakları sabahları sulanıyor, yıkanıyor, temizleniyor ve serinletiliyor. Ne kadar güzel. Ne yaptığını böyle söylemiyorsun. Bir dava ele alalım. Şehrin sakinleri böyle harika bir hizmet için teşekkür ediyor ve bunu yapıyorlar.

Yeni Balakən

1

Bu gün Balakən Olimpiya İdman Kompleksində 1-ci və 2-ci Qarabağ, Vətən Müharibəsi şəhidlərinin xatirəsinə həsr olunmuş respublika səviyyəli boks turnirinə start verildi,yarışlar başladı.Turnirdə 12 rayon və şəhərdən 15 komandada 130 idmançı qələbə uğrunda güclərini sınayacaqlar.Yarışları beynəlxalq dərəcəli hakimlər idarə edir.Tədbirdə Balakən RİH-dən,Gənclər və İdman idarəsindən nümayəndələr,şəhid ailələri və digər qonaqlar iştirak etdilər.Dövlət Himni və şəhidlərin xatirəsinə bir dəqiqəlik sükutla başlayan tədbiri Gənclər və İdman İdarəsindən Səfər Gəncəyev giriş sözü ilə açaraq növbə ilə qonaqlara söz verdi.Tədbirdə Balakən RİH-dən Ağa Ağayev,Hacı Muradov,QHT-dən Sərvan Şibliyev,şəhid atası Fazil Rəşidov çıxış edərək şəhidlərimizin ruhuna,xatirəsinə belə ehtiram və diqqət üçün təşkilatçılara,əməyi keçənlərə təşəkkür edərək idmanın vacibliyindən,idman vasitəsilə Azərbaycan bayrağının zirvələrə ucaldılmasından,yüksəklərdə dalğlandırılmasından danışdılar.Turnir iştirakçılarına  qələbə,uğurlar arzuladılar.Tədbirin,turnirin təşkilatçısı Balakəndə fəaliyyət göstərən “Balakən Boks Klubu”dur.Balakən Boks Klubunun təsisçisi və rəhbəri Ruslan Huseynovdur. Bakı və Gəncə komandalarının boksçuları ringə çıxaraq turnirin ilk görüşünə başladılar.Sıraca 4-cü olan görüşdə ringə çıxan Balakən Boks klubunun ilk idmançısı Azad Abdullayev əzmlə mübarizə apararaq və hakimlərin yekdil qərarı ilə görüşün qalibi elan edildi.Balakən ilk görüşünə qələbə ilə başladı..

 Müxtəlif çəki dərəcələrində mübarizə aparan qaliblər medal və diplomlarla təltif olunacaqlar.Turnir sabah da davam edəcək..

                                                                                                                                              Yeni Balakən

İtv,xüsusən bölgə komandası Rasim İslamov,Bəxtiyar Atayev daima ictimaiyyəti maraqlandıran,narahat edən məsələləri,bu məsələlərdə vətəndaş mövqeyini diqqətdə saxlayır,işıqlandırır.Gerçək mətbuat işləriylə məşğul olan ciddi,peşəkar mütəxəsssislərə təşəkkürlər..

0

“Prokurorluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunun 2-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu məhkəmə hakimiyyəti sistemində daxil olmaqla ərazi və ixtisaslaşdırılmış prokurorluqların Azərbaycan Respublikasının baş prokuroruna tabeliyinə əsaslanan vahid mərkəzləşdirilmiş orqandır. Prokurorun mülki prosesdə iştirakı “Prokurorluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunu və mülki prosessual məcəllə ilə tənzimlənir.

Mülki Prosessual Hüquq ədəbiyyatına nəzər saldıqda “Başqa şəxslərin hüquqlarını və dövlət mənafelərini müdafiə etmək üçün məhkəməyə müraciət etmə və dövlət orqanlarının və yerli özünüidarə orqanlarının rəy vermək üçün prosesdə iştirakı” nəzərdə tutulub. Yeni prosessual məcəllənin qəbuluna qədər prokurorun mülki prosesdə iştirakı iki məqsəd daşıyırdı.

1. Məhkəmələrin vəzifələrin, şəxslərin və məhkəmə icraatının digər iştirakçılarının fəaliyyətindəki hüquq pozuntularının aşkar edilməsi.
2. Aşkar edilmiş hüquq pozuntularının qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydalarda kənarlaşdırılması.

Bu məqsədlər prokurora mülki proseslərdə məhkəmənin fəaliyyətinə nəzarətetmə səlahiyyətini uyğunlaşdırırdı. Bu səlahiyyətlərə görə mülki işlər üzrə məhkəmə islahatının, məhkəmə çıxışları qismində prokuror rəyi deyilən bir hissə mövcud idi. 1965-ci il Azərbaycan SSR Mülki Prosessual Məcəllənin 12-ci maddəsinə nəzər salsaq həmin dövrdə SSR İttifaqı və müttəfiq respublikaların mülki mühakimə üsülü Əsaslarının 14-cü maddəsinə uyğun olaraq, SSR İttifaqı, müttəfiq və muxtar respublika qanunlarının mülki mühakimə üsulunda dürüst icrası üzərində nəzarət bilavasitə SSRİ Baş Prokuroru tərəfindən, eləcə də Azərbaycan SSR Prokuroru və ona tabe olan sair prokurorlar tərəfindən həyata keçirilir.

Prokuror mülki mühakimə icraatının bütün mərhələlərində, kim tərəfindən olursa-olsun, baş vermiş hər cür qanun pozuntusunun aradan qaldırılması üçün vaxtında qanunla nəzərdə-tutulan tədbirlər görməlidir.

Prokuror mülki mühakimə icraatında öz səlahiyyətini heç bir orqandan və vəzifəli şəxsdən asılı olmadan, yalnız qanuna tabe olaraq və SSRİ Baş Prokurorunun göstərişlərini rəhbər tutaraq həyata keçirir.

Prokuror baxılan işlə bağlı məhkəmənin fəaliyyəti barədə öz mülahizələrini bildirir və bu hissə imperativ hissə hesab olunurdu.

Yeni mülki prosessual məcəllənin və məhkəmə islahatlarının keçirilməsi mülki prosessual qanunvericiliyə dəyişikliklərin edilməsi ilə əlaqədar olaraq məhkəmə hakimiyyətinin bir qolu olmaq etibarı ilə tam müstəqil heç kimdən asılı olmayan iş çəkişmə icraatında fəaliyyət göstərən məhkəmə sisteminin yaranması ilə prokurorun mülki prosesdə iştirakı yalnız dövlət mənafelərinin müdafiəsi ilə əlaqədar olaraq məhkəmədə iddia qaldırmaq istiqamətində “Prokurorluq haqqında” qanunun 26-cı maddəsinə istinadən müəyyənləşdirilmişdir. Prokurorun iştirak etdiyi işlərin dairəsi Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində müəyyən edilmişdir. Prokurorun bu istiqamətdə iştirakı Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 50.2-ci maddəsində nəzərdə tutulub. Maddəyə əsasən özünün və başqasının mənafeyi naminə iddia qaldırılmış fiziki və hüquqi şəxslər, habelə dövlət idarə və təşkilatlarının və ya təsisçisi dövlət və ya dövlət idarəsi, yaxud təşkilatı olan hüquqi şəxslərin müvafiq müraciəti olduğu hallarda dövlət mənafeyinin müdafiəsi üçün iddia qaldırmış prokuror iddiaçılar hesab olunur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin komentariyasına əsasən fiziki və hüquqi şəxslər, o cümlədən prokuror məhkəməyə ərizə ilə öz maraqlarının müdafiəsi məqsədi ilə yox, başqa şəxslərin hüquqlarının və qanunla qorunan mənafeləri üçün müraciət edirlər. Onlar məhkəməyə ərizə ilə müraciət etdikdə maddi-hüquqi mənada deyil prosessual hüquqi mənada iddiaçı olurlar. Şərh olunan maddənin göstərişinə görə onlar hətta mülki məcəllənin 64.6-cı maddəsinə əsasən «dövlət orqanları və yerli özünüidarə orqanları təsərrüfat ortaqlıqlarının və cəmiyyətlərinin iştirakçıları» kimi məhkəmədə iddia qaldıra bilərlər. Hətta maddələrdə belə bir müraciət olmadan prokurorun öz təşəbbüsü ilə iddia qaldırmaq hüququ vardır. Bu isə yeni prosessual məcəllənin əvvəlki prosessual məcəllədən fərqləndirən əsas amildir. Mülki prosessual məcəllənin 50.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan iddia ərizəsi ilə maraqların müdafiə məsələsi yox, şəxslərin dövlət idarəsi və təşkilatların hüquq və qanunla qorunan mənafelərin müdafiəsi məqsədi ilə məhkəmənin baxdığı mübahisəli məsələnin maddi münasibətlərin birbaşa subyekti deyil, o zaman prosessual mənada iddiaçı hesab olunur. İddiaçılar nəzərdə tutulan bəzi istisnalarla (barışıq sazişi istisna olmaqla) iddiaçının bütün prosessual hüquqlarından istifadə edirlər və vəzifələrini daşıyırlar. Bundan əlavə qeyd etmək olar ki, təkcə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində deyil, Roman-German hüquq sisteminə daxil olan digər dövlətlərdə də prokurorun mülki prosesdən iştirakı nəzərdə tutulur. Türkiyə Respublikasının “Hukuk Muhakimelerin Kanunu”nun 70-ci maddəsinə əsasən prokuror qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda mülki iddia qaldırır və ya qaldırılmış mülki iddiada tərəf kimi iştirak edir. Rəsmi orqanın xəbərdarlığına baxmayaraq, prokuror iddia qaldırmazsa, xəbərdarlıq edən dövlət orqanı prokurorun tabeliyində fəaliyyət göstərən cəzaçəkmə müəssisəsinə ən yaxın olan birinci instansiya məhkəməsinin hakiminə şikayət verə bilər. Bununla bağlı şikayət 12.04.2004-cü il tarixli, 5271 nömrəli Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 172 və 173-cü maddələrinə uyğun olaraq tətbiq edilir. Tərəflər prokurorun iştirak etdiyi işlərə və məsələlərə sərbəst şəkildə baxa bilməzlər. Rusiya Federasiyasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 45-ci maddəsinə əsasən prokurorun işdə iştirakı nəzərdə tutulur və prokuror vətəndaşların, Rusiya Federasiyasının qeyri-müəyyən sayda şəxslərinin və ya mənafelərinin, Rusiya Federasiyasının təsis qurumlarının və bələdiyyələrin hüquqlarını, azadlıqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə etmək üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir. Vətəndaşın hüquqlarını, azadlıqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə etmək üçün ərizəni prokuror yalnız o halda verə bilər ki, vətəndaş səhhətinə, yaşına, iş qabiliyyətinə və digər üzrlü səbəblərə görə özü məhkəməyə müraciət edə bilməsin. Göstərilən məhdudiyyət prokurorun ərizəsinə şamil edilmir. Bunun səbəbi isə vətəndaşların əmək (xidmət) münasibətləri və digər münasibətlər sahəsində pozulmuş və ya mübahisəli sosial hüquqlarının, azadlıqların və qanuni mənafelərin müdafiəsi, həmçinin birbaşa onlarla əlaqəli olan ailənin, analığın, atalığın və uşaqlığın qorunması; sosial müdafiə, o cümlədən sosial təminat; dövlət və bələdiyyə mənzil fondlarında mənzil hüququnun təmin edilməsi; sağıamlığın qorunması, o cümlədən tibbi xidmət; əlverişli ətraf mühit hüququnun təmin edilməsi; təhsil və s. problemlərə görə ona müraciət etməsidir.

Ərizə vermiş prokuror barışıq sazişi bağlamaq hüququ və məhkəmə xərclərini ödəmək öhdəliyi istisna olmaqla, bütün prosessual hüquqlarından istifadə edir və iddiaçının bütün prosessual vəzifələrini daşıyır. Prokuror başqa bir şəxsin qanuni mənafelərinin müdafiəsi üçün verilmiş ərizədən imtina edərsə, həmin şəxs və ya onun qanuni nümayəndəsi iddiadan imtina etmədiyi təqdirdə işin mahiyyəti üzrə baxılması davam edir. İddiaçı iddiadan imtina etdikdə, məhkəmə qanuna zidd olmadıqda və ya başqalarının hüquqlarını və qanuni mənafelərini pozmadıqda məhkəmə işə xitam verir. Bu isə Federal Qanunun 05.04.2009 N 43-F3 nəşrində öz əksini tapır.

Dövlət idarəetmə mexanizminin tərkib hissəsi kimi prokurorluğun əsası ilk dəfə XIV əsrin əvvəllərində Fransadan IV Flipp tərəfindən qoyulsa da hal-hazırda Fransa qanunvericiliyində də prokurorun mülki proses və digər sahələrdə iştirakı nəzərdə tutulur.

Anqlo-Sakson hüquq qanunvericiliyinin əks olunduğu ölkələrə nəzər saldıqda isə, onlarda mülki prosessual məcəllədə prokurorun fəaliyyəti tənzimlənmir və qanunvericilik qüvvədə olan normaya əsasən tənzimlənir.

Azərbaycan Respublikasında iddia icraatından başqa prokuror mülki məhkəmə icraatının digər növü olan xüsusi icraatlı işləri də qaldırmaq hüququna malikdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 306.3-cü maddəsinə görə Dövlət idarə və təşkilatlarının və ya təsisçiləri dövlət və ya dövlət idarələri, yaxud təşkilatları olan hüquqi şəxslərin müvafiq müraciəti olduğu halda dövlət mənafeyinin müdafiəsi üçün prokuror iki iş üzrə ərizə verə bilər.

1. Mülkiyyət hüququ üzrə əmlaka sahiblik, ondan istifadə və onun barəsində sərəncam vermək haqqında işlər üzrə.
2. Daşınar əşyanın sahibsiz hesab edilməsi və daşınmaz əşya üzərində dövlət mülkiyyəti hüququnun tanınması haqqında işlər üzrə.

Prokurorun mülki prosesdə iştirakı birinci instansiya məhkəmələrində iştirak etməklə məhdudlaşmır. Məhkəmə qərarlarının və qanunvericiliyinin yoxlanması üzrə məhkəmələrdə protest verərək apellyasiya və kasassiya məhkəmələrində iddia qaldıraraq iddiaçı kimi çıxış edə bilir. Bu məsələlər bağlı mübahisələr Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin plenium qərarlarında öz əksini tapır. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qanun layihəsində prokurorun mülki prosesdə iştirakı ilə bağlı qanun layihəsi öz əksini tapmaqdadır və prokurorun səlahiyyətlərinin mülki proseslə bağlı daha da genişləndirilməsi aktual məsələlərdəndir

Balakən rayon Prokurorluğunun müstəntiqi

Samirə Kazımlı